भारतात सोन्याला केवळ दागिना म्हणून नाही तर संकटकाळातील एक उत्तम गुंतवणूक म्हणून पाहिले जाते. बहुतांश भारतीय कुटुंबांमध्ये पिढ्यानपिढ्या सोने साठवून ठेवण्याची परंपरा आहे. मात्र, तुमच्या घरात ठेवलेल्या या सोन्यावर प्राप्तिकर विभागाची (Income Tax Department) बारीक नजर असते, हे तुम्हाला माहीत आहे का?
घरात सोने ठेवण्याबाबत सरकारने आणि प्राप्तिकर विभागाने काही ठराविक मर्यादा घालून दिल्या आहेत. या मर्यादेपेक्षा जास्त सोने घरात आढळल्यास आणि त्याचा उत्पन्नाचा स्रोत दाखवता न आल्यास मोठे कायदेशीर संकट ओढवू शकते. जाणून घ्या तुम्ही घरात नेमके किती सोने कायदेशीररित्या ठेवू शकता.
### ⚖️ प्राप्तिकर विभागाच्या नियमांनुसार सोन्याची मर्यादा काय?
प्राप्तिकर कायद्याच्या नियमांनुसार, जर तुमच्याकडे सोन्याचे **वैध स्त्रोत (उदा. खरेदीचे बिल, वारसा हक्क किंवा गिफ्ट डीड)** असेल, तर तुम्ही घरात कितीही सोने ठेवू शकता, त्याला कोणतीही मर्यादा नाही.
मात्र, जर तुमच्याकडे **खरेदीचे बिल किंवा उत्पन्नाचा पुरावा नसेल**, तर प्राप्तिकर विभागाच्या नियमांनुसार घरात सोने ठेवण्याची मर्यादा खालीलप्रमाणे ठरवून देण्यात आली आहे:
| व्यक्तीचा प्रकार | विना बिल (उत्पन्नाचा पुरावा नसताना) सोने ठेवण्याची मर्यादा |
|—|—|
| **विवाहित महिला (Married Woman)** | **५०० ग्रॅम** (सुमारे ५० तोळे) |
| **अविवाहित महिला (Unmarried Woman)** | **२५० ग्रॅम** (सुमारे २५ तोळे) |
| **पुरुष (पुरुष विवाहित असो वा अविवाहित)** | **१०० ग्रॅम** (सुमारे १० तोळे) |
> ⚠️ **महत्त्वाची टीप:** प्राप्तिकर विभागाच्या छाप्यादरम्यान घरात वर नमूद केलेल्या मर्यादेत सोने आढळल्यास, अधिकारी ते सोने जप्त करू शकत नाहीत. तसेच याबाबत स्त्रोत सांगण्याची सक्तीही केली जात नाही.
>
### 🎁 वारसा हक्काने मिळालेल्या किंवा भेट आलेल्या सोन्याचे काय?
* **वारसा हक्क किंवा इच्छापत्र (Will):** जर तुम्हाला कुटुंबाकडून किंवा पूर्वजांकडून वारसा हक्काने सोने मिळाले असेल, तर त्यासाठी मूळ मालकाचे इच्छापत्र किंवा कौटुंबिक वाटणीचा पुरावा असणे आवश्यक आहे.
* **भेटवस्तू (Gifts):** लग्न किंवा इतर समारंभांत नातेवाईकांकडून मिळालेल्या सोन्याच्या दागिन्यांबाबत योग्य स्पष्टीकरण द्यावे लागते. ५०,००० रुपयांपेक्षा जास्त किमतीचे गिफ्ट असेल तर त्याचे नियम वेगळे लागू होतात.
### 🚨 नियम पाळले नाही तर काय होईल?
जर तुमच्या घरात मर्यादेपेक्षा जास्त सोने आढळले आणि तुम्ही त्याचा कायदेशीर स्रोत किंवा खरेदीचे बिल दाखवू शकला नाहीत, तर:
१. प्राप्तिकर विभाग ते अतिरिक्त सोने **जप्त** करू शकतो.
२. त्या सोन्याच्या मूल्यावर भारी **कर (Tax) आणि दंड (Penalty)** आकारला जाऊ शकतो, जो एकूण मूल्याच्या ६०% ते १३०% पर्यंत असू शकतो.
**थोडक्यात सांगायचे तर,** जर तुमच्याकडे पक्की बिले असतील तर घाबरण्याचे काहीच कारण नाही. परंतु, बिल नसलेले सोने घरात ठेवताना वर दिलेल्या सरकारी मर्यादेचे भान ठेवणे अत्यंत गरजेचे आहे.
*आर्थिक साक्षरता आणि अशाच महत्त्वाच्या शासकीय नियमांच्या माहितीसाठी आमच्या पेजला नक्की फॉलो करा!*
Headlines