**दूध पुरवठा साखळीतील त्रुटींवर सरकारचा मोठा प्रहार; संकलनापासून ते विक्रीपर्यंत कडक ‘अनुपालन आदेश’ लागू!**

**विशेष प्रतिनिधी, सहारा न्यूज**
**कळमनुरी:**
महाराष्ट्रातील दूध आणि दुग्धजन्य पदार्थांच्या गुणवत्तेबाबत राज्य सरकारने आतापर्यंतचे सर्वात मोठे आणि कडक पाऊल उचलले आहे. दुधाच्या संपूर्ण पुरवठा साखळीत (Supply Chain) अन्न सुरक्षा आणि गुणवत्ता मानकांची प्रभावी अंमलबजावणी करण्यासाठी महाराष्ट्र शासनाने राज्यव्यापी सर्वंकष ‘अनुपालन आदेश’ जारी केला आहे. हा आदेश दूध संकलनापासून ते थेट ग्राहकांच्या हाती पडणाऱ्या विक्रीच्या टप्प्यापर्यंत सर्वांना बंधनकारक असणार आहे, अशी माहिती अन्न व औषध प्रशासनाचे (FDA) वरिष्ठ अधिकारी तुकाराम मुंढे यांनी दिली.
### …म्हणून घ्यावा लागला हा मोठा निर्णय!
राज्यभरात गेल्या काही दिवसांत दूध व्यवसायाशी संबंधित विविध घटकांची तपासणी, निरीक्षणे आणि दुधाच्या नमुन्यांचे विश्लेषण करण्यात आले. या कारवाईदरम्यान दूध पुरवठा साखळीमध्ये काही गंभीर आणि धक्कादायक त्रुटी सातत्याने समोर आल्या. या त्रुटी केवळ एखाद्या जिल्ह्यापुरत्या मर्यादित नसून संपूर्ण यंत्रणेत पसरलेल्या आहेत. त्यामुळे संपूर्ण राज्यात एकसमान आणि कडक नियमावली (अनुपालन व्यवस्था) लागू करणे अत्यंत आवश्यक बनले होते.
### प्रशासनाच्या निरीक्षणात आढळून आलेल्या गंभीर अनियमितता:
सरकारी यंत्रणेने केलेल्या तपासणीत दुधाच्या व्यवसायात खालील धक्कादायक प्रकार सुरू असल्याचे उघडकीस आले आहे:
* **पाण्याची सर्रास भेसळ:** दुधाचे प्रमाण वाढवण्यासाठी मोठ्या प्रमाणावर पाण्याचा वापर.
* **कृत्रिम (Synthetic) दूध:** रसायनांचा वापर करून तयार केलेले बनावट दूध बाजारात विकणे.
* **घातक रसायनांचा वापर:** दुधाची घनता आणि टिकवणक्षमता वाढवण्यासाठी युरिया, डिटर्जंट, कॉस्टिक सोडा, स्टार्च, ग्लुकोज आणि मेलामाइन यांसारख्या आरोग्याला घातक ठरणाऱ्या रसायनांचा वापर.
* **मानकांचे उल्लंघन:** दुधातील फॅट (Fat) आणि एसएनएफ (SNF) च्या कायदेशीर मानकांचे पालन न करणे.
* **शीतसाखळीचा अभाव:** दूध खराब होऊ नये म्हणून आवश्यक असणाऱ्या कोल्ड चेन (Cold Chain) किंवा शीतसाखळीचे नियम धाब्यावर बसवणे.
* **अवैध व्यवसाय:** अन्न सुरक्षा कायद्यांतर्गत आवश्यक असलेला परवाना (License) किंवा नोंदणी न करताच व्यवसाय चालवणे.
* **ग्राहकांची दिशाभूल:** पाकिटांवर चुकीचे लेबल लावून ग्राहकांची फसवणूक करणे.
### केवळ भेसळ रोखणे हा उद्देश नाही!
या कडक आदेशाबाबत बोलताना तुकाराम मुंढे यांनी स्पष्ट केले की, *”या मोहिमेचा उद्देश केवळ भेसळ रोखणे एवढाच मर्यादित नाही. तर सर्वसामान्य जनतेच्या आरोग्याचे संरक्षण करणे, प्रामाणिकपणे व्यवसाय करणाऱ्या दूध उत्पादकांना व विक्रेत्यांना प्रोत्साहन देणे आणि संपूर्ण महाराष्ट्रात एक आधुनिक ‘अन्न सुरक्षा संस्कृती’ (Food Safety Culture) विकसित करणे हा यामागील मुख्य हेतू आहे.”*
### ‘या’ सर्व टप्प्यांवर असणार करडी नजर:
नवीन आदेशानुसार, दूध व्यवसायातील प्रत्येक घटकाला नियमांचे पालन करावेच लागेल. यामध्ये खालील टप्प्यांचा समावेश आहे:
1. दूध संकलन आणि शीतकरण (Collection & Chilling)
2. प्रक्रिया आणि पॅकेजिंग (Processing & Packaging)
3. साठवणूक आणि वाहतूक (Storage & Transportation)
4. वितरण आणि अंतिम विक्री (Distribution & Retail Sale)
या सर्व टप्प्यांवर व्यवसाय चालकांसाठी हे नियम पाळणे आता बंधनकारक करण्यात आले असून, नियमांचे उल्लंघन करणाऱ्यांवर कडक कायदेशीर कारवाई केली जाणार असल्याचे प्रशासनाने स्पष्ट केले आहे. या आदेशामुळे आता दूध माफियांचे धाबे दणाणले असून, सर्वसामान्य ग्राहकांना मात्र शुद्ध आणि सुरक्षित दूध मिळण्याची आशा निर्माण झाली आहे.
**ब्युरो रिपोर्ट, सहारा न्यूज. इन, कळमनुरी.**