# दूध डेअरी चालकांकडून जनतेची उघड लूट! शेतकऱ्यांकडून घेताना ‘फॅट’ मोजून दर; ग्राहकांना मात्र कमी फॅटचे दूध समान दराने विक्री

**विशेष प्रतिनिधी | saharanews.in**
*कळमनुरी*
सर्वसामान्यांच्या खिशाला कात्री लावणारी एक मोठी बनवाबनवी दूध डेअरी व्यवसायातून समोर आली आहे. दुधाच्या गुणवत्तेचा (Fat) निकष लावून शेतकऱ्यांकडून कमी दरात दूध खरेदी करायचे आणि ग्राहकांना मात्र कोणत्याही तपासणीशिवाय कमी फॅटचे दूध चढ्या दराने विकायचे, असा दुहेरी लुटीचा गोरखधंदा सध्या अनेक दूध डेअरी चालकांकडून राजरोसपणे सुरू आहे. या प्रकारामुळे ग्राहक आणि प्रामाणिक दूध उत्पादक शेतकरी दोघेही भरडले जात आहेत.
### 🥛 कशी होतेय ग्राहकांची फसवणूक? जाणून घ्या संपूर्ण गणित
दूध डेअरी चालकांकडून दूध खरेदी-विक्रीमध्ये दुहेरी मापदंड वापरले जात आहेत, ज्याचा थेट फटका ग्राहकांच्या आरोग्याला आणि खिशाला बसत आहे:
* **खरेदी करताना एक न्याय:** शेतकरी जेव्हा डेअरीवर दूध घेऊन जातो, तेव्हा ‘लॅक्टोमीटर’ आणि आधुनिक मशीनद्वारे दुधाचे फॅट (स्निग्धांश) आणि एस.एन.एफ. (SNF) मोजले जाते. ज्या दुधाचे फॅट जास्त, त्याला जास्त दर आणि फॅट कमी भरल्यास शेतकऱ्याच्या दुधाला कवडीमोल भाव दिला जातो.
* **विक्री करताना दुसरा न्याय:** जास्त फॅट असलेले दर्जेदार दूध डेअरी चालक स्वतःकडे ठेवून घेतात किंवा मोठ्या ब्रँड्सना विकतात. परंतु, जेव्हा सामान्य ग्राहक डेअरीवर सुटे दूध घेण्यासाठी जातो, तेव्हा त्याला फॅट न मोजताच, पाणी मिश्रित किंवा कमी फॅटचे दूध दिले जाते.
* **दर मात्र सारखाच:** कमी फॅटचे दूध मिळूनही ग्राहकांकडून मात्र पूर्ण फॅटच्या दुधाचेच (म्हणजेच सर्वोच्च दर) पैसे उकळले जात आहेत. ग्राहकांसाठी दुधाचे फॅट मोजण्याची कोणतीही व्यवस्था डेअरीवर नसते.
### 🧁 डेअरीतून दुधाचे ‘पेढे’ गायब? खवा आणि मिठाईत भेसळ
दुधाच्या या लुटीसोबतच आणखी एक धक्कादायक प्रकार समोर येत आहे. अनेक दूध डेअरींमधून शुद्ध दुधाचे पदार्थ, विशेषतः ‘पेढे’ आणि खवा गायब होत चालले आहेत.
* दुधातील क्रीम (फॅट) पूर्णपणे काढून घेऊन ते दूध ग्राहकांना विकले जाते.
* काढलेल्या क्रीमचा वापर करून तूप किंवा इतर महागडे पदार्थ बनवले जातात.
* बाजारात मिळणारे पेढे आणि मिठाई शुद्ध दुधाऐवजी दुधाची पावडर, स्टार्च आणि पाम ऑईल वापरून बनवली जात असल्याच्या तक्रारी वाढल्या आहेत.
### 📊 डेअरी चालकांचा नफा विरुद्ध ग्राहकांचे नुकसान
| व्यवहाराचा प्रकार | शेतकऱ्यांसाठी नियम | ग्राहकांसाठी नियम |
|—|—|—|
| **फॅट (गुणवत्ता) तपासणी** | बंधनकारक (फॅट कमी, तर पैसे कमी) | निरंक (तपासणीशिवाय दूध विक्री) |
| **दुधाचा दर** | दुधाच्या प्रतीनुसार (कमी-जास्त) | सर्वांना एकच सर्वोच्च दर |
| **दुधाची शुद्धता** | १००% शुद्ध दूध घेतले जाते | क्रीम काढलेले किंवा पाणी मिश्रित दूध |
### 🛡️ प्रशासनाचे दुर्लक्ष; ग्राहक मंचाकडे धाव घेण्याचे आवाहन
अन्न आणि औषध प्रशासनाचे (FDA) या डेअरी चालकांवर कोणतेही नियंत्रण राहिलेले नाही. दुधाचे नमुने तपासण्याचे प्रमाण घटल्याने डेअरी चालकांचे फावले आहे.
> **”आम्ही पैसे पूर्ण शुद्ध दुधाचे देतो, मग आम्हाला कमी फॅटचे आणि क्रीम काढलेले दूध का दिले जाते? प्रत्येक डेअरीवर ग्राहकांसाठी फॅट मोजणारे मशीन उपलब्ध असायला हवे.”**
> — संतप्त ग्राहक.
>
जर तुमच्या भागातील डेअरीचालकही अशीच लूट करत असेल, तर अन्न व ग्राहक संरक्षण विभागाकडे आणि वजन-मापे विभागाकडे त्वरित तक्रार नोंदवा.
**भ्रष्टाचार आणि गैरव्यवहाराच्या अशाच रोखठोक बातम्यांसाठी वाचत राहा — saharanews.in**